Er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan en dat laatste is nu voor mij aangebroken. In mei 2025 ben ik 69 jaar geworden en dat is voor mij een goed moment om met pensioen te gaan. Niet voor iedereen zal dat als een verrassing komen, omdat ik het al heb verteld als men mij ernaar vroeg tijdens het spreekuur. Het is altijd mijn stille wens geweest om voor mijn 70ste verjaardag als praktiserend huisarts te kunnen stoppen. Het heeft even geduurd maar ik ben blij dat ik goede opvolgers heb gevonden. Echter het stokje over geven gaat toch met weemoed gepaard en hartzeer. Met een select deel van de praktijk ben ik samen oud geworden en hebben we elkaar in de loop der jaren steeds beter leren kennen. Afscheid nemen en elkaar weer loslaten hoort bij het leven, maar gaat ook gepaard met een lach en een traan. Enerzijds de goede herinneringen en anderzijds terugziend op soms moeilijke fasen in een leven, en dat met elkaar delen in de besloten ruimte van de dokterskamer, een huisbezoek of een terminaal ziekbed, is een rijkdom. Ik ben er nog altijd verbaasd over hoeveel intimiteit mensen durfden te laten zien en dat ik er deelgenoot van mocht zijn, en dat er sprake was van een onuitgesproken wederzijds vertrouwen. Voor deze momenten ben ik iedereen van uit de grond van mijn hart dankbaar.
Terugkijkend heb ik bijna 40 jaar gewerkt in de binnenstad van Amsterdam en heb ik mijn hart ook verpand aan dit stukje van de stad. Toen ik in 1986 uit Groningen in de stad kwam, stond de aanstormende AIDS-epidemie op uitbreken en had ik op dat moment geen idee wat mij allemaal nog te wachten stond. De SAD, een stichting die zich bezighield met homogezondheidszorg, had mij onder anderen gestrikt om namens de NCAB (Nederlandse Commissie AIDS Bestrijding) nascholingen op te zetten om de kennis van huisartsen over HIV bij te spijkeren. In deze hoedanigheid kreeg ik ook zicht op hoe de AIDS-zorg over Amsterdam was verspreid en vooral getrokken werd door een aantal, als homoseksueel bekendstaande, huisartsen. Zij werden overvraagd. Via een ondersteuningsproject ben ik in 1988 bij Herman Kraamer, huisarts op de Oudezijds Voorburgwal, terechtgekomen. Helaas kreeg Herman een ernstige burn-out en is gestopt, waarna Erik Hochheimer en ik samen de praktijk hebben overgenomen en voortgezet, officieel vanaf 1991. Het waren roerige tijden. AIDS bezorgde vele mensen in de zorg angst en ook menig hulpverlener liet verstek gaan. Onze praktijk werkte als een magneet op mensen met HIV, die op zoek waren naar onbevooroordeelde hulpverlening en waar ze op respectvolle wijze behandeld werden. Ook wij dreigden overspoeld te raken. Echter door goed voor elkaar te zorgen en met psychologische ondersteuning hebben we ons erdoorheen geworsteld, met name door de periode dat AIDS nog een onbehandelde ziekte was. Vooral jongemannen waren het slachtoffer en velen van hen wensten dit lijden niet lijdzaam te ondergaan tot het bittere einde. Erik en ik stonden soms wekelijks aan een ziekbed om door middel van euthanasie een uitweg te bieden. Niemand van deze mensen wilde echt dood, maar ze wilden vooral het lijden niet wat ze ondergingen en vooral het lijden wat ze vreesden wat hen nog te wachten stond. Velen hadden dat van dichtbij bij vrienden van hen zien gebeuren, en zo’n ontluisterend einde wensten velen van hen niet.
Gelukkig kwam met horten en stoten met de start van de triple therapie vanaf 1995 langzaamaan licht aan de horizon voor iedereen met HIV. Nu is het een behandelbare grootheid, met vooruitzicht op een goed en gezond leven, mits men de medicatie ook gebruikt. Aangezien je dit soort zorg nooit alleen doet is een extra woord van dank hierbij op zijn plek voor het Leger des Heils (Gastenburg), de zusters Augustinessen met hun klooster in de Warmoesstraat, de Kruispost op de Oudezijds, de GGD met hun zorg voor onbehuisden en drugsverslaafden, de Schorerstichting met hun buddyzorg en uiteraard de wijkverpleging, die toen nog niet opereerden vanuit een vrije markt gedachte.
Het lijkt erop dat de praktijk alleen om HIV draaide, maar dat was zeker niet het geval. We wilden de huisarts zijn voor iedereen uit de buurt, die ook met alledaagse kwalen een beroep op ons deden. Daarvoor was ook de filosofie, dat de praktijk heel laagdrempelig te bezoeken moest zijn. In de ochtend was er van 08.00-10.00 uur een vrij inloopspreekuur waar iedereen terecht kon. Ter compensatie voor het wachten werd er ook koffie en thee geserveerd en leek de wachtkamer onder de bezielende leiding van Greet soms eerder op een stamtafel voor en met gesprekken van buurtbewoners. Het waren toen echt andere tijden, met 2 huisartsen en 1 doktersassistent en met een open deur van 08.00-17.00 uur.
Wel was er in de 80-90e jaren extra zorg voor drugsverslaafden, die bij ons wekelijks methadonrecepten kwamen halen om zodoende van de heroïne af te kunnen blijven. De binnenstad had aantrekkingskracht op ‘vrije paradijsvogels’, die met hun dromen naar Amsterdam trokken, echter maar een enkeling kon dat realiseren waar ze ooit van droomden. Het was dan ook een kunst om niet depressief, suïcidaal, aan de drank, drugs, ‘rock ‘n roll’ of hiv ten onder te gaan.
Zeker voor de zwervers had ik diep respect. Zij konden en wisten zich te handhaven onder omstandigheden, die ik waarschijnlijk nog geen paar dagen zou kunnen volhouden. Onder de zwervers bevonden zich ook nogal veel verwarde mensen, die in de vlaag van verstandsverbijstering allemaal waren bevrijd uit instellingen waar ze in waren ondergebracht tot de jaren ‘80. Echter niemand had blijkbaar bedacht dat velen van hen niet een eigen huishouden konden voeren, laat staan tijdig medicatie te gebruiken. Deze ondersteunende structuren ontbraken helaas. Zij konden rekenen op steun van onze kant, in zoverre zij dat toelieten, aangezien ze een week later alweer aan de andere kant van het land hun heil zochten. Opzetten van chronisch zorg voor hen was een uitdaging. Gelukkig heeft de Gemeente Amsterdam dat ook ingezien en is uiteindelijk Dr. Valckenier opgezet, juist om te voorzien in deze specifieke zorg.
De 40 jaar overziend, ben ik er ook verbaasd over dat ik in deze tijdspanne drie epidemieën heb meegemaakt. Uiteraard de HIV, hierna de Corona en daarna de Mpox (ook wel de Monkeypox genoemd). Elke epidemie had zijn eigen kenmerken, maar stigmatisering is daarbij een rode draad en isolatie eiste zijn tol. Het goede nieuws is dat de medische wereld op elk ervan een antwoord heeft gevonden. Zoals ik in de 80-90e jaren mijn lezingen over hiv begon met de stelling: “Er is niets nieuws onder de zon”, epidemieën zijn van alle tijden, kunnen een hoge tol eisen, maar uiteindelijk volgt er ook een periode van herstel en genezing.
Over herstel en genezing gesproken; ook ik heb regelmatig mijn wonden moeten likken; een huisartsenpraktijk runnen is ook geen sinecure. Eigenlijk is het vergelijkbaar met een het runnen van een kruidenierszaak, maar wel een met de nodige opgelegde uitbreiding van diensten van hogerhand, waarbij voldoende steun ontbreekt. De huisarts wordt beschouwd als zelfstandig ondernemer, wat hij eigenlijk niet is en waar maatwerk vanuit de zorgverzekeraars en de overheid ontbreekt. Ik leg het wel eens uit aan mensen, dat een biertje in Amsterdam wel 2 euro meer kost dan op het platteland, omdat o.a. het personeel en ook de huurkosten veel hoger zijn.
In de periode dat ik de praktijk heb gerund, zijn er twee momenten geweest waarop ik heb gedacht ik geef de pijp aan Maarten. De eerste keer was toen mijn toenmalige maat ziek werd in 2002 en het er naar uit zag dat hij zou overlijden. Erik Hochheimer heeft toen zijn werkzaamheden in 2004 moeten opgeven en uiteindelijk ben ik alleen doorgegaan, wel met wisselende collega’s om te kijken of ik weer bij een goede maat kon uitkomen. In 2009 viel mijn keuze op Arjan de Meij. Het was een voorspoedige en veelbelovende start, maar na een aantal jaren kwam er toch een kink in de kabel.
De tweede keer van twijfel over voortzetting van de praktijk was toen bleek dat de wijze van praktijkvoering samen niet spoorde en ik in 2016 heb besloten om de maatschap op te zeggen. In 2017 heb ik de plek gevonden op de Koestraat en heb een doorstart gemaakt met 1600 patiënten. De ander helft van de patiënten zijn meegegaan met Arjan naar de Spuistraat. De doorstart was niet gemakkelijk. De begane grond was een grote zaal, en in een tijdsbestek van drie maanden moest er een grote verbouwing plaats vinden. Zelf heb ik, samen met mijn oude klusjes baas van 79 jaar (loodgieter en elektricien Chris Huysen), de riolering, de waterleiding en de elektriciteit aangelegd onder de vloer, terwijl de muren etc. zijn opgetrokken door een aantal bouwvakkers uit het Oostblok. Een Nederlandse aannemer was niet te krijgen.
Geld moest geleend worden van vrienden, omdat de ABN-bank mij te oud vond en letterlijk tegen mij gezegd werd: “U kan morgen wel dood zijn!” Waarop ik antwoordde: “Dat ben ik niet van plan”. De eerste twee jaar na deze doorstart waren stressvol en de vraag was of het zou lukken om weer een goede huisartsenpraktijk op te bouwen en voort te zetten. Nu in 2025 terugkijkend kan ik zeggen dat dit aardig is gelukt.
Het lastige met een groter wordende praktijk, en waarbij ook in 2021 de praktijk van Collega de Bruijne aan toegevoegd is, is ook dat je steeds meer mensen in dienst moet nemen. Een solo werkende huisarts bestaat niet meer. Het zijn praktijken geworden waar veel meer ondersteund personeel werkt. Naast de doktersassistentes kwamen er praktijkondersteuners,(POH-S, POH-GGZ & POH-O). Momenteel ben ik verantwoordelijk voor het personeelssalaris van 14 mensen.
En tussen de bedrijven door moest ik daarnaast ook op zoek moeten naar potentiële kandidaat huisartsen, die je de praktijk toevertrouwd en die de intentie hebben om op dezelfde grondbeginselen de praktijk willen overnemen en voortzetten. Gelukkig heb ik in de afgelopen 2 jaar twee collega’s gevonden die dat graag willen. Met ingang van 1 oktober 2025 draag ik het stokje in goed vertrouwen over aan Valentine Endtz en Leon Stoepker als nieuwe praktijkhouders. Zij zullen de praktijk voortzetten onder de naam: ‘Praktijk Oudezijde’.
Wat de praktijk brengt in de toekomst kan ik niet voorspellen. Wel heb ik de zorg in de afgelopen jaren echt zien veranderen. De digitalisering heeft echt voor een omslag gezorgd en is een uitdaging geworden: vanuit elke plek op de wereld en op ieder moment kan er een zorgvraag neer dwarrelen in de praktijk. Veel mensen verwachten dan ook per direct een retour bericht. Via de computer met AI en ChatGPT lijkt er voor elk zorgprobleem een oplossing te bestaan en dat wordt door de patiënt dan ook verwacht, dat ze dat kunnen krijgen wat daarin wordt gesteld en dan het liefst nu meteen. Dat genezing en herstel naast tijd ook een actieve houding van de patiënt verlangt, lijkt steeds minder acceptabel. Dat betekent dat de huisartsenzorg meer en meer onder druk komt te staan. Ook omdat daarnaast vanuit de politiek het ziekenhuis, vanwege de vergrijzing en vanuit kostenbesparing, steeds meer zorg naar de huisartsenpraktijken terugvloeit. Echter ik hoop dat binnen al deze veranderingen de kracht van het huisartsenvak blijft bestaan op de ‘Oudezijde’; een herkenbare, vertrouwde en vaste huisarts, aan wie jij je zorgen durft toe te vertrouwen en met wie je samen op zoek gaat naar mogelijke oplossingen voor de problemen die zich aandienen in jouw leven. Mijn opvolgers staan er klaar voor.
Het moge u allen goed gaan.
Adrie Heijnen, huisarts-seksuoloog
Wij hebben, als opvolgers van Adrie, een prachtig fundament om op verder te bouwen. We prijzen ons gelukkig dat we de bijzondere huisartsenzorg van deze praktijk kunnen voortzetten.
Hartelijke groeten,
Valentine Endtz en Leon Stoepker
Uitnodiging afscheidsreceptie
Datum: 19 september
Receptie
Tijd: 16.30-19.30 uur
Plaats: Zuiderkerk,
Zuiderkerkhof 72,
1011 WB Amsterdam
Beste patiënten,
Wij willen graag iedereen die Adrie Heijnen een warm hart toedraagt en stil wil staan bij zijn afscheid uitnodigen voor de afscheidsreceptie. Adrie gaat met pensioen en hij wil dit feit graag met u delen door samen het glas te heffen.
Het kan zijn dat u Adrie iets wil aanbieden. Adrie draagt de praktijk op 1 oktober over aan zijn opvolgers: Valentine Endtz en Leon Stoepker. Daarna gaat hij drie maanden op reis. Daarom willen wij u vragen om hem een leuke kaart te geven, zodat hij daar nog volop van kan genieten tijdens de reis met zijn partner Patrick.
Als praktijk willen wij hem graag een bijdrage aanbieden voor deze reis en wij vinden het leuk als u zich daarbij wilt aansluiten:
Uw bijdrage storten kan op: NL47 INGB 0434 1691 37. T.n.v. APC Stouten
Wij zien uw komst graag tegemoet.
Als u van plan bent om te komen, willen wij u vragen om dit kenbaar te maken.
Omwille van de catering ontvangen wij uw reactie graag voor 8 september.
U kunt laten weten of u deel wilt nemen via onderstaande link: